Tham vọng hạt nhân của Iran là gì và tại sao lại gây tranh cãi?
Từ Jessie Yeung của CNN
Trọng tâm của các cuộc không kích của Israel vào Iran là chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Tehran.
Tehran nói rằng họ muốn làm chủ công nghệ hạt nhân cho mục đích hòa bình và phủ nhận các cáo buộc của các cường quốc phương Tây rằng họ đang tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân.
Cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hiệp Quốc, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), từ lâu đã cáo buộc Iran vi phạm các nghĩa vụ không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Vào thứ Năm – lần đầu tiên sau gần 20 năm – IAEA đã thông qua một nghị quyết tuyên bố Iran vi phạm các nghĩa vụ đó.
Thỏa thuận ban đầu: Các cơ quan tình báo Mỹ và IAEA tin rằng Iran từng có một chương trình vũ khí hạt nhân bí mật, phối hợp mà họ đã ngừng vào năm 2003. Iran phủ nhận việc từng có chương trình đó.
Theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015, Iran chỉ được phép làm giàu uranium đến độ tinh khiết 3,67%, được giữ một kho uranium tối đa 300kg và chỉ được phép sử dụng các máy ly tâm IR-1 rất cơ bản – những máy quay khí uranium với tốc độ cao để làm giàu uranium.
Một năm sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rút Mỹ ra khỏi thỏa thuận, Iran dần từ bỏ tất cả các giới hạn trong chương trình và bắt đầu làm giàu uranium đến độ tinh khiết lên đến 60% – chỉ cách mức vũ khí hạt nhân (90%) một bước kỹ thuật ngắn.
Các lệnh trừng phạt của Mỹ đã gây tổn thất nặng nề cho kinh tế Iran nhưng không phá hủy được nó. Các vụ ám sát các quan chức cấp cao Iran trong những năm gần đây – bao gồm một nhà khoa học hạt nhân hàng đầu – cũng không ngăn được việc làm giàu uranium của Iran.
Iran khẳng định quyền làm giàu uranium là điều không thể thương lượng.
Báo cáo gần đây: Một báo cáo của IAEA vào tháng Năm, được Reuters xem, phát hiện Iran đã tiến hành các hoạt động hạt nhân bí mật với vật liệu không khai báo với cơ quan giám sát hạt nhân tại ba địa điểm vốn đã được điều tra từ lâu.
Một báo cáo riêng biệt của IAEA gửi các quốc gia thành viên vào cuối tháng Năm cho biết kho uranium làm giàu ở mức 60% của Iran đã tăng lên 408kg. Theo tiêu chuẩn của IAEA, đó là đủ để nếu làm giàu thêm có thể chế tạo được chín quả bom hạt nhân.
Từ Jessie Yeung của CNN
Trọng tâm của các cuộc không kích của Israel vào Iran là chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Tehran.
Tehran nói rằng họ muốn làm chủ công nghệ hạt nhân cho mục đích hòa bình và phủ nhận các cáo buộc của các cường quốc phương Tây rằng họ đang tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân.
Cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hiệp Quốc, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), từ lâu đã cáo buộc Iran vi phạm các nghĩa vụ không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Vào thứ Năm – lần đầu tiên sau gần 20 năm – IAEA đã thông qua một nghị quyết tuyên bố Iran vi phạm các nghĩa vụ đó.
Thỏa thuận ban đầu: Các cơ quan tình báo Mỹ và IAEA tin rằng Iran từng có một chương trình vũ khí hạt nhân bí mật, phối hợp mà họ đã ngừng vào năm 2003. Iran phủ nhận việc từng có chương trình đó.
Theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015, Iran chỉ được phép làm giàu uranium đến độ tinh khiết 3,67%, được giữ một kho uranium tối đa 300kg và chỉ được phép sử dụng các máy ly tâm IR-1 rất cơ bản – những máy quay khí uranium với tốc độ cao để làm giàu uranium.
Một năm sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rút Mỹ ra khỏi thỏa thuận, Iran dần từ bỏ tất cả các giới hạn trong chương trình và bắt đầu làm giàu uranium đến độ tinh khiết lên đến 60% – chỉ cách mức vũ khí hạt nhân (90%) một bước kỹ thuật ngắn.
Các lệnh trừng phạt của Mỹ đã gây tổn thất nặng nề cho kinh tế Iran nhưng không phá hủy được nó. Các vụ ám sát các quan chức cấp cao Iran trong những năm gần đây – bao gồm một nhà khoa học hạt nhân hàng đầu – cũng không ngăn được việc làm giàu uranium của Iran.
Iran khẳng định quyền làm giàu uranium là điều không thể thương lượng.
Báo cáo gần đây: Một báo cáo của IAEA vào tháng Năm, được Reuters xem, phát hiện Iran đã tiến hành các hoạt động hạt nhân bí mật với vật liệu không khai báo với cơ quan giám sát hạt nhân tại ba địa điểm vốn đã được điều tra từ lâu.
Một báo cáo riêng biệt của IAEA gửi các quốc gia thành viên vào cuối tháng Năm cho biết kho uranium làm giàu ở mức 60% của Iran đã tăng lên 408kg. Theo tiêu chuẩn của IAEA, đó là đủ để nếu làm giàu thêm có thể chế tạo được chín quả bom hạt nhân.